Kanser Tarama Testleri

Meme kanseri genetik bir bozukluğa dayalı hastalıktır. Bir hücrenin DNA yapısının bozulması ile başlar ve önce tüm dokuya sonra tüm organa sonra da vücudun başka yerlerine yayılır. Biz buna metastaz deriz. Meme kanseri olmanız için mutant hücrenin, vücudun 3 kontrol basamağından atlaması gerekir. Bunlar: 

DNA kontrol basamağı, hücre kontrol basamağı ve bağışıklık sistemi kontrol basamağıdır.

DNA 3.2 milyar nükleik asitten oluşan bir zinciridir. Her hücre bölünmesinde DNA kendini kopyalar ve her kopyalama sırasında yaklaşık 4-5 hata ortaya çıkar. Bu hataları yakalayan ve anında düzelten sisteme DNA kontrol basamağı denir. Bu basamakta tümör baskılayıcı genler rol oynar. Eğer hücre bu basamağı atlarsa yeni hücre oluşmaya başlar hücre eğer mutant bir hücre ise çevresine ben mutantım yani bozuğum sinyalleri yaymaya başlar. Yeni hücre oluşumu sırasında yapılan bu kontrole hücre kontrol basamağı denir. Oluşan yeni hücre mutant ise hücre ona öl yani apoptoza git sinyalleri gönderir. Eğer hücrenin sinyal iletişim yolağında bir sıkıntı var ise, hücre bu sinyali alamaz ve apoptoza gitmeyi reddeder. Böylece bozuk hücreler kendini kopyalamış olur. Kansere götüren bir başka sinyal yolağı hatası da dur sinyalidir. Kanser hücreleri aşırı çoğalma eğilimi gösterir ve dokunun sınırlarını aşar. Vücut aşırı çoğalan hücrelere dur sinyali gönderir. Kanser hücreleri bunu algılayamaz aşırı çoğalmaya üst üste binmeye devam ederler. O zaman vücut asker hücrelerini yani bağışıklık hücrelerini devreye sokar. Bağışıklık hücrelerinin görevi bu asi kanser hücrelerini yakalayıp yok etmektir. Ancak kanser hücreleri bu asker hücrelerinden gizlenmeyi başarır. Dokunun sınırlarını aşarak dolaşım sistemine yani kana karışır ve uzak organlara seyahat edip yerleşirler. Buna metastaz denir. İşte kanser oluşması ve kanserin ilerlemesi bu şekilde üç basamakta özetlenebilir. 

 

Mevcut Kanser Tarama Testleri Neleri Kapsar?


Meme kanseri için genetik tarama yaptırmak istediğiniz zaman, genetik testlerin %95’i ailesel kalıtımsal meme kanseri genlerini kontrol eder. Bunlar basamak bir de görev alan tümör baskılayıcılardır. Meme kanseri için tanımlanmış 50 civarı aktif tümör baskılayıcı gen varken. Ülkemizde en çok BRCA-1 ve BRCA-2 olmak üzere iki gen baskılayıcı taranır. BRCA-1 ve BRCA-2 genlerinden kaynaklı meme kanserlerinin oranı dünyada %8 iken ülkemizde %5 civarındadır. Yani meme kanserlerinin sadece %6-7’si BRCA-1 ve BRCA-2 genleri ile açıklanabilir. 


GENZ Farkındalık Testinin Farkı Nedir?

Genz testi ise, 1 basamak yerine 1. ve 2. basamakları kontrol eder ve 3. basamakta yaşlanma ile gelen hücrelerin yaşlanıp fonksiyonlarını kaybetmesi, stres, kötü beslenme, sigara alkol ve obeziteden kaynaklı görevlerini yerine getirememesi durumlarını önlemek için kişinin yaşına uygun önerilerde bulunur.

Mevcut testler sadece tümör baskılayıcıları hedeflemişken, GENZ farkındalık testi ile tümör baskılayıcılar, hücre çoğalması, hücre kontrol mekanizması ve sinyal/farklılaşma yolaklarında görev alan kilit genler taranarak kişiye daha detaylı bilgiler sunulur. Bu bilgiler ile kanserin sizi nereden yakalayabileceğini ve bundan nasıl kaçınabileceğinizi öğrenmiş olursunuz.

 

Hücre çoğalmasını nasıl kontrol ederim?

Hücrelerin çoğalmasının temel sebebi hormanlardır. Meme ve over dokusunu en çok hedef alan iki hormon vardır: Östrojen (Eustrogen) ve Projestron(Progestron). Bu iki hormon reseptörleri meme ve over dokusunda çokça bulunduğu için en çok bu iki organı etkiler. Görevleri hücre çoğalmasıdır ve kadınların adet başlangıcından menapoz sürecine kadar çokça salgılanır. Bazı çevresel faktörlere dayanarak salınımları da artmaktadır. Kanser tiplemesi (biyopsi örneğinden alınan küçük bir doku parçası ile yapılır) bu iki hormonun testi ile yapılır ER+ ve PR+ Luminal A ve Luminal B tiplerinin karar verilmesinde bakılan ana etmenlerdir. Eğer kişide hormon hassasiyeti varsa, beslenme, spor, gebelik yaşı gibi çevresel faktörler düzenlenerek ya da hormon baskılayıcı bloker proteinler kullanılarak kişinin hormon seviyesi risk seviyesinin altına çekilebilir. ER+ kanser tipleri meme kanserlerinin %70-80’inini oluşturur. Bu sebeple önemlidir. Bu kişilerde çeşitli tıbbi müdahaleler için kullanılan dışarıdan hormon takviyesi önerilmez.


Hücre kontrol mekanizmalarımda bozukluk varsa ne yapmalıyım?

Hücreler çok hızlı çoğaldıkları zaman hücre kontrol mekanizmasına büyük görev düşer. Çünkü hata şansı artar. Literatüre göre her hücre çoğalmasında 4-5 mutasyon kalıcı olarak yeni hücrelere geçmektedir. Bu mekanizmada ana genler ATM ve p21’dir, özellikle ATM kuvvetli rol oynar. Özellikle ATM genin bozukluğu kalıtılan hata oranını arttırır. Bu kişilerin yeni mutasyonlara yol açacak çevresel faktörlerden uzak durmaları gerekir (güneş, stres, radyasyon, vb). ATM’nin bir diğer görevi de radyasyondan kaynaklı DNA çift zincir kırıklarının tamir mekanizmasında görev almasıdır. Bu yüzden ATM geninde bozukluk olan kişilerin sık mamografi, aşırı cep telefonu kullanımı, GDO’lu besin, stres gibi DNA mutasyonlarına sebebiyet verebilecek dış etkilerden uzak durmaları gerekir.